ترکیه از تاریخ ۹ ژوئیه ۲۰۱۸ دارای احزاب مختلف دموکرات با سیستم انتخابات ریاست جمهوری است. اصولی مانند تشکیل احزاب سیاسی، سازماندهی، نحوه عملکرد، فعالیت ها و نظارت بر احزاب، مطابق قانون احزاب سیاسی که در تاریخ ۲۲ آوریل ۱۹۸۳ به تصویب رسیده است، هدایت می شوند.

هر شهروند ترک دارای حق تشکیل حزب مشروط به فراهم کردن شرایط مقرر در قانون، بدون نیاز به کسب مجوز قبلی می باشد.

حزب هایی که در آخرین انتخابات عمومی (۲۴ ژوئن ۲۰۱۸)، بیش از ۱۰ درصد آرا را کسب کرده اند و به عنوان حزب سیاسی در پارلمان ترکیه نماینده هستند، تحت عنوان احزاب بزرگ در کشور معرفی می شوند.

 احزاب کوچک نیز تنها در صورتی که شرایط معینه هیئت عالی انتخابات را به جای آورند، می توانند در رأی گیری ها حضور داشته باشند.

 

احزاب سیاسی موثر

تعداد احزاب سیاسی موثر در ترکیه هر سال متغیر می باشد. در حالی که در طول یک سال حزب های مختلفی تشکیل می شود، برخی از آن ها نیز بنا به دلایل مختلف از سیاست کناره گیری می کنند. وزارت کشور شاخه های احزاب فعال را زیر نظر می گیرد.

 لذا ضمن تشکیل هر حزب، درخواست مربوطه به وزارت کشور داده می شود و این وزارت خانه تشکیل و یا عدم تشکیل کنگره های این احزاب و تداوم آن ها را زیر نظر قرار می دهد.

 از تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۱۶، ۹۴ حزب فعال در ترکیه وجود دارد.

 منظور از موثر بودن احزاب این است که حزب مورد نظر، به بیان تفکرات سیاسی خود ادامه داده و جلسات اضطراری خود را تشکیل می دهد.

 علاوه بر این طبق قانون، برای شرکت کردن این احزاب در انتخابات، باید بتوانند در ۴۱ استان سازماندهی شوند. اما بیشتر احزاب فعال حتی از این تعداد کافی هم برخوردار نیستند.

برخی احزاب نیز به عنوان «حزب نمادین» تعریف می شوند و فعالیت چندانی ندارند.

در کنار این ها احزابی تحت عنوان «حزب کوچک» نیز وجود دارند که در عرصه سیاسی فعال می باشند. لیست احزاب سیاسی فعال کشور ترکیه به شرح زیر است:

 

احزاب سیاسی موجود در مجلس ترکیه

حزب عدالت و توسعه (AKP)

حزب خلق جمهوری ‌خواه ترکیه (CHP)

حزب دموکراتیک خلق (HDP)

حزب جنبش ملی گرا (MHP)

حزب خوب (PARTİ İYİ)

حزب سعادت (SAADET PARTİSİ)

 

حزب عدالت و توسعه (AKP)

حزب عدالت و توسعه (به ترکی: Adalet ve Kalkınma Partisi)، حزب سیاسی حاکم در ترکیه از سال ۲۰۰۲ تاکنون است.

این حزب خود را جزء احزاب راست گرا و میانه معرفی می کند.

عدالت و توسعه در انتخابات ۲۰۱۱ با کسب بیش از ۴۹ درصد آرا، ۳۱۱ کرسی از مجموع ۵۵۰ کرسی پارلمان ترکیه را به دست آورد.

 رهبر فعلی حزب، بن علی ییلدیریم و رهبر سابق آن احمد داوود اوغلو؛ نخست وزیر سابق این کشور بود.

از هنگام تأسیس، این حزب خود را به عنوان یک حزب طرفدار غرب و آمریکا در فضای سیاسی ترکیه مطرح کرد که از لیبرالیسم و اقتصاد آزاد بازار و عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا حمایت می کند.

بدنه اجتماعی این حزب طیف وسیعی از گرایش های راست گرا؛ شامل اسلام گراها، اصلاح طلبان اسلام گرا، محافظه کاران، ملی گراها، راست های میانه و طرفداران تجارت را در بر می گیرد.

 مؤسسین و اعضای ارشد کنونی این حزب از شاگردان نجم الدین اَرباکان، رهبر حزب های اسلام گرای رفاه، فضیلت و سعادت بودند که در سال ۲۰۰۱ از آن منشعب شده ولی همچنان عنوان اسلامگرایی را حفظ کرده اند.

 

حزب خلق جمهوری ‌خواه ترکیه (CHP)

حزب خلق جمهوری خواه ترکیه (به ترکی: Cumhuriyet Halk Partisi) که مخففا به صورت (CHP) نگاشته می ‌شود، قدیمی ‌ترین حزب سیاسی جمهوری ترکیه و مهمترین حزب چپ میانه این کشور است که گرایش های ملی گرایانه، سوسیال دموکرات و لائیک دارد و عضو انجمن جهانی انترناسیونال سوسیالیست و حزب سوسیالیست‌های اروپایی است.

این حزب در نهم سپتامبر سال ۱۹۲۳ از سوی مصطفی کمال آتاترک؛ رهبر جمهوری نوین ترکیه تأسیس شد. رئیس این حزب، کمال قلیچ دار اوغلو می ‌باشد.

 

حزب دموکراتیک خلق (HDP)

حزب دموکراتیک خلق (به ترکی: Halkların Demokratik Partisi) که به شکل مخفف، (HDP) نگاشته می ‌شود، یک حزب سیاسی در ترکیه است.

 این حزب در اساسنامه اش هدف خود را تأسیس یک دولت دموکراتیک مردمی عنوان کرده که به مردم فرصت زندگی شرافتمندانه، بدون سرکوب، استثمار و تبعیض را می دهد.

 این حزب که در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۱۲، از سوی کنگره دموکراتیک مردمی و کردهای چپ گرا تشکیل یافت، مخاطب خود را تمام اقوام و مذاهبی عنوان کرده است که تحت ستم و استثمار قرار دارند.

 تعدادی از اعضای برجسته حزب آشتی و دموکراسی در اکتبر ۲۰۱۳ از این حزب استعفا داده و به حزب دموکراتیک خلق پیوستند و به ‌طور کلی نیز میان این دو حزب هم‌پوشانی بالایی وجود دارد.

 

حزب جنبش ملی گرا (MHP)

حزب جنبش ملی گرا یا حرکت ملی (به ترکی: Milliyetçi Hareket Partisi) که به صورت مخفف، (MHP) نگاشته می ‌شود، در تاریخ ۹ فوریه سال ۱۹۶۹، با خط و مشی ترکی-اسلامی تأسیس شد و در واقع حزب سیاسی است که از ملی گرایی ترکیه دفاع می کند.

 بنیانگذار آن سرهنگ بازنشسته آلپ ارسلان تورکِش؛ رئیس سابق حزب مردم روستایی جمهوری خواه می باشد.

در سال ۱۹۹۷ با مرگ وی دولت باغچه لی به سمت رهبری انتخاب شد و در حال حاضر نیز به انجام وظیفه خود ادامه می دهد.

حامیان تورکِش از وی با نام باشبوغ، به معنی رهبر یاد می کنند.

 

حزب خوب (PARTİ İYİ)

حزب تازه تاسیس خوب (به ترکی: İyi Parti) در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۷، توسط مرال آکشِنِر و به همراه دیگر مخالفان حزب راست افراطی حرکت ملی (MHP) و دیگر احزاب تأسیس شد.

 این حزب یک حزب سیاسی ملی گرا، سکولار و محافظه کار در ترکیه است که طیفی گسترده ای از حزب دموکراتیک چپ (DSP)، حزب جمهوری ‌خواه خلق (CHP) میانه و دیگر احزاب را در برمی گیرد.

 این حزب به عنوان یک بدیل ضد اردوغانیسم برای رأی ‌دهندگان راست گرا تأسیس شد و بر احیای مجدد نظام پارلمانی و یکپارچگی قوه قضایی و نهادها تأکید ویژه ای دارد.

 

حزب سعادت (SAADET PARTİSİ)

حزب سعادت، بعد از حزب فضیلت آخرین حزب تاسیس شده از جنبش اعتبار ملی است که در تاریخ ۲۰ جولای ۲۰۰۱ در آنکارا تاسیس شد.

رجائی کوتان به عنوان موسس آن به رهبری حزب منصوب شد.

بعد از انحلال حزب فضیلت از سوی دادستان کشور، نزدیک به نیمی از ۱۰۵ نماینده بی طرف آن به حزب سعادت پیوستند.